İzmir İktisat Kongresi, Türkiye Cumhuriyeni’nin dününü, bugünlere nasıl geldiğini, süreç içerisinde izlenen politikaları sadece iktisadi açıdan değil, toplumsal, siyasi ve hukuki olarak değerlendirmede çok önemli bir rol oynamıştır.

İzmir İktisat Kongresi, Lozan Konferansı’nın kesintiye uğradığı, Türk Heyeti’nin konferansı terk edip yurda döndüğü, ulusal sıkıntıların en üst seviyelerde olduğu bir  sırada, Kurtuluş Savaşı’nın noktalandığı İzmir’de, ülkenin birçok yerinden gelen, toplumu oluşturan  sınıfları temsil eden 1135 delege ile 17 Şubat-4 Mart 1923

tarihinde toplanmıştır. Aslında Erzurum ve Sivas Kongreleri kadar önemli bir yere sahip olan İzmir İktisat Kongresi’ne daha sonra ve günümüzde gerekli önem verilmiş midir veya verilmemiş midir tartışılır. Tüccar, çiftçi, sanayici ve işçi kesimlerinin sorun ve isteklerini bir bütün içinde belirlemek ve yabancı sermaye çevrelerine ekonominin gelecekte alacağı biçimi açıklamak amaçlarıyla başlayan kongrede “Misak-ı İktisadi Esasları” ortaya çıkmıştır. Günümüzde ekonomik olarak çektiğimiz sıkıntıların, kimi kurum ve kuruluşlara muhtaç olmamızın nedeni belki de Misak-ı İktisadi’de kabul edilen maddelerin tek bir kelimesini bile hatırlamamamızdır.

Atatürk önderliğinde ilk iktisat kongresinin düzenlendiği yer yıkılmış ve şu anda otopark olarak kullanılıyor. Sadece bir anıt hatırlatıyor geçmişi. Her ne kadar şu sıralar gerçek anlamda yeni bir İzmir İktisat Kongresi ki 5.si olacak, düzenleme çalışmaları konuşulmaya başlansa da somut birşeyler yok. İzmir Ticaret Odası Başkanı Ekrem Demirtaş, cumhuriyetin 100. yılının kutlanacağı 2013′ün kongre için uygun olacağını söylemiş. Eğer böyle bir plan uygulanacaksa şimdiden gözle görülür çalışmalara başlamak gerekmez mi?

Asıl konuya gelelim; İzmir İktisat Kongresi’nin 87. yıldönümü onuruna 18 – 19 Şubat tarihlerinde İsmet İnönü Sanat Merkezi’nde İzmir İktisat Sempozyumu gerçekleştirilecek.İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ana sponsorluğunda ve DENİZBANK, İzmir Ticaret Borsası, İzmir Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası, İzmir Yeminli Mali Müşavirler Odası, EGEV, İZKA, Ege Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Ege Bölgesi Sanayi Odası, İzmir Ticaret Odası, İzmir Esnaf Sanatkar Odaları Birliği, USİAD, ESİAD, KASİAD, İzmir Atatürk Org. San. Bölgesi, EGİAD, İZSİAD gibi kurumların himayesinde düzenleniyor.

Türkiye’nin önemli iktisat duayenlerinin katılacağı sempozyumda Osmanlı’dan günümüze iktisadi hayat incelenecek. İlgilenenler için çok büyük bir sempozyum olacağı kesin ancak iktisat bilimiyle yakından ilgilenmiyorsanız bile şu anda olduğumuz duruma ışık tutacak olan geçmişe bir göz atsak fena olmaz. Umarım sempozyum sonunda İzmir İktisat Kongresi’ne gereken önemin sadece onuruna bir sempozyum düzenlemekle verilemeyeceği anlaşılır. 18 – 19 Şubat’ta saat: 09.00′da sempozyumda görüşürüz.

Mustafa Kemal Atatürk: “…EFENDİLER ! Tarih, milletlerin, yükseliş ve çöküş nedenlerini ararken birçok siyasi, askeri, içtimai sebepler bulmak da ve saymaktadır. Şüphe yok, bütün bu sebepler, sosyal olaylarda da etkilidir. Fakat bir milletin doğrudan doğruya hayatıyla, yükselişiyle alakadar ve münasebetdar olan, milletin iktisadiyatıdır. Hakikaten Türk Tarihi tetkik olunursa bütün yükseliş ve çöküş nedenlerinin bu iktisat meselelerinden başka bir şey olmadığı anlaşılır.”

Related posts:

1. İzmir Müzik Bilimiyle Buluşuyor
2. Atatürk’ü Siyasete Alet Etmek

Nobel Barış Ödülü

Son yazimdan sonra Amerika’lı bir arkadaşım bu yazıyı Google Translate ile çevirmiş ve bana yazı hakkında ne düşündüğü belirten bir e-posta göndermiş.  Aslında benim bu yazının üstüne bir yazı daha yazmak istememin asıl sebebi bu değil. Amerika’lı arkadaşım aynı zamanda Obama’nın şu ana kadar seçimlerde belirttiği konuların üzerine ne kadar gidebildiğini ve dış politikasını sorgulamış. Bunun üzerine ben de arkadaşıma e-posta attım ve bir kaç soru daha sordum, bunun sonucunda hoş ve tatminkar cevaplar aldım ve bunları sizinle paylaşmak istedim, ayrıca Amerika’nın önemli bir üniversitesinde Dünya Tarihi ve Politika okuyan bir öğrencinin yorumları  bence onları anlamak açısından bizim için önem taşıyor diye düşünüyorum. Bu da beni bu yazıyı yazmaya iten 2. sebepti.

Yazının genel seyrinden biraz bahsetmek istiyorum;

Amerika’lı arkadaşım (Tyler) attığı e-postadan alıntı yaparak kendi yorumlarımın olduğu bazı bölümler ve devam eden süreçte benim Tyler’a sorduğum soruların sonucunda Tyler’ın yaptığı yorumlar olacak.

Tyler: His changes in foreign policy haven’t solved any big issues yet and many of his promises haven’t been fulfilled, but he hasn’t been a president for very long yet. I think ending the missile shield program is an excellent step along with other changes to creating a non-antagonistic relationship with Russia.

“Dış politikada şu ana kadar yaptığı değişiklikler hala herhangi büyük bir sorunu çözmedi,  ayrıca verdiği sözlerin çoğunu da tutamadı, ancak henüz çok uzun süredir bir başkan değil. Doğu Avrupa’daki füze koruma programı iptal etmesi ve yaptığı diğer değişiklikler, Ruslarla düşmanca olmayan ilişkiler kurması yönünden muhteşem bir adım.”

Bunu okumak aslında beni biraz şaşırttı. Çünkü baktığımız zaman genel olarak Amerika’lılar Doğu Avrupa’ya kurulacak füze sistemi konusunda 1. ve 2. G.W Bush döneminde oldukça kararlıydı, son seçimlerde John McCain seçilseydi eminim Obama’nın yaptığı yapmazdı.

İran’da gerçekleşen son seçim hakkında ve seçim sırasında oluşan olaylara ise şöyle yaklaşıyor ve bu konudaki memnuniyetini şöyle belirtiyor Tyler;

When Iran had it’s elections and there were large demonstrations in the streets of Tehran and accusations of fraud, I think it was very wise of Obama to not get involved. I think if John McCain were President, he wouldn’t have been so cautious and the US would have created a conflict and interfered in the government of another country once again.

“İran’da seçimler sırasında Tahran sokaklarında bir çok gösteri ve sahtekarlık suçlaması oldu  (seçim sonuçlarına atıfta bulunuyor) buna rağmen Obama’nın bu olaylardan uzak kalması çok akıllıca bir hareketti. Eğer John McCain başkan olsaydı, bu kadar sakıngan olmayabilirdi ve Amerika bir başka ülkenin hükümetine yönelik bir sorun daha yaratmış olurdu”

Obama’nın Nobel Barış Ödülünü almasıyla ilgili sorularıma ise şöyle cevap veriyor;

Ben: Tyler, sence Obama Nobel Barış Ödülünü hak etti mi? Hak ettiyse bunu hangi hareketi yada hareketleriyle hak etti?

Tyler:Nothing he has done so far deserves a Nobel Prize, he made a lot of promises, he has changed the tone of American foreign policy but he has not made any major changes such as withdrawing from Iraq, closing Guantanamo Bay prison, stopping Israeli settlements, making an agreement with Iran, North Korea.

The prize is a distraction and everyone in the U.S. is very confused as well as the rest of the world. It appears that the chairman of the Nobel Peace Prize committee, Thorbjoen Jagland, just selects world leaders he wants to have dinner with as prize-winners.

“Şimdiye kadar bu ödülü hak edecek hiç bir şey yapmadı, bir çok söz verdi, Amerikan Dış Politikasının tavrını degiştirdi ama herhangi büyük bir değişiklik yapmadı, mesela Irak’tan çekilmedi, Guantanamo’yu kapatamadı, İsrail’in yapılanmasını durduramadı, ( daha detaylı bilgi için burayı tıklayın ) İran’la ve Kuzey Kore’yle bir anlaşma yapamadı.( Bu ülkelerin nükleer güç olma yönündeki adımlarına atıfta bulunuyor. )”

Ayrıca Tyler devam eden süreçte Nobel’in dikkat dağıtıcı olduğun belirtiyor ve ekliyor;

“Bütün Amerika’nın bu konu hakkında gerçekten kafası karışık, görünen o ki Nobel Ödül Komitesi Başkası, Thorbjoen Jagland,ödülü ödül sahibi olarak yemek yemek istediği Dünya Liderlerine veriyor.”

Cevaplardan ötürü Tyler’a çok teşekkür ediyorum.

Ayrıca size bundan sonraki yazılarımda yapacağım bir uygulamadan bahsedeceğim, her yazıyı yazarken tek bir şarkı dinliyorum ve bu daha fazla odaklanmamı sağlıyor, bundan sonra bu şarkıyı sizinlede paylaşıcağım. Bu yazının şarkısı;

Nino Rota – Apollonia

Related posts:

1. Obama ile Değişen Amerikan Dış Politikası

"Değişime inanabiliriz"

2008′in 4. çeyreğinde belki de dünyanın en önemli gündem maddeleri, Amerika’da ortaya çıkan finansal kriz ve yine bu ülkedeki başkanlık seçimleriydi. Bu süreçte biz de gerek görsel gerek yazılı gerekse çevrimiçi medyadan sürece hakim olma şansı yakaladık ve gözlemlerde bulunduk.

Bu dönemde dünyamıza giren Afro-Amerikan bir senatör ve Demokrat Parti’nin Hilary Clinton’ı aşarak Amerikan başkan adayı olmayı başaran  “Yes we can change” (“Evet değiştirebiliriz”)  söylemiyle tüm dünyanın dikkatini çeken ve sadece çekmekle kalmayan, Amerika’nın ilk siyah başkanı olan Barrack Obama.

“Change will not come if we wait for some other person or some other time. We are the ones we’ve been waiting for. We are the change that we seek.“

Değişimi bir başkasının yapmasını veya başka zaman gelmesini beklersek gelmez, biz bunu yapması için beklenenleriz, biz beklediğimiz değişimin kendisiyiz.

Sadece ten rengi miydi Obama’yı farklı kılan? Kuşkusuz hayır.

Bir önceki Amerikan başkanı George W. Bush’un aksine; farklılıklara saygı gösteren ve Dünya’yı zenginleştirdiğine inanan düşünce yapısı mı? Birinci G.W Bush döneminde oluşan “İslami Terör” kavramını yıkmaya çalışan tavırları mı? Yoksa daha az keskin uçları olan bir dış politika mı izlemesi?

“America and Islam are not exclusive and need not be in competition. Instead, they overlap, and share common principles of justice and progress, tolerance and the dignity of all human beings“

Amerika ve İslam paylaşılamayan ve rekabet içinde olması gerekenler değil, aynı adalet prensibi ve süreci,  toleransı ve tüm insanoğluna olan saygı gibi ortak değerlere sahip olanlardır.

Obama Mısır'da

Bence bunların hepsi onu farklı kılan sebeplerdi, gerek Amerikan halkı, gerek diğer Dünya halklarının gözünde. Bu sebepler belki de ondan olan beklentilerin artmasına ve tüm dünyada var olan tüm problemlerin çözümünü sağlayacak bir “mesih” gibi bakılmasına sebep oldu.

Fakat şimdiye kadar söz verdiği konulardan; Afganistan’da Taliban’ı bitirme sözünü, diğer ülkelerden beklediği askeri desteği görememesinden ötürü çözememesi, Sağlık Reformu ile Amerika’nın üzerine kurulduğu sistemin aksine sosyal-devlet anlayışına yakın bir tasarı hazırlaması Obama’yı sıkıntıya sokan konular.

“We cannot pretend somehow that because Barack Hussein Obama got elected as president, suddenly everything is going to be OK“

Barack Hussein Obama’nın başkan olarak seçilmesiyle, her şeyin aniden düzeleceğini bekleyemeyiz

Bunların dışında; Doğu Avrupa’daki füze sistemi kurulması konusunda geri adım atması, Bush’un aksine  “daha az kırmızı çizgileri” olan bir dış politika sürdürmesi onun dış politikasını yumuşaklaştıran unsurlar.

Bununla birlikte Soğuk Savaş döneminden bu yana belki de en güçlü Rusya, her dönemde %9-10 arası ekonomik büyüme gösteren Çin,  her ne kadar Anayasa krizinden sonra durağan bir dış politikası olsada önemli güç kutuplarından Avrupa Birliği gibi rakipleri olduğunu da düşünürsek Obama’nın bu politikalarıyla Amerika’nın şu an bulunduğu Dünya’yı kontrol eden güç konumunda  kalmasını sağlayabilir mi? Bu bir soru işareti olsa da,  Amerika’nın Bush ile diplere vuran imajina çok olumlu katkılar yaptığı su götürmez…

Related posts:

1. Obama Nobel Barış Ödülünü Hak Etti Mi?
2. Amerikan Rüyası

Bahisten Para Kazanan Adam

Futbol uzun yıllardır bir küreselleşme sürecinin içinde. Kendi içinde devamlı yeni akımlar geliştiren ve böylelikle özellikle ekonomiyi büyük ölçüde etkileyen futbolun, son yıllarda dünya piyasalarına yaptığı en büyük etki bahis sektörü…

Aslına bakılırsa bahis sektörü futbolla veya herhangi bir spor dalıyla sınırlandırılamayacak kadar büyük bir sektör. Günümüzde yeni ABD başkanının kim olacağından , hangi yıldızın kimle aşk ilişkisi yaşayacağına; Fidel Castro’nun ne zaman öleceğinden, Eurovision’u hangi ülkenin kazanacağına kadar yüzlerce çeşit bahis mevcut. Çok büyük paraların döndüğü bu sektörde, birçok insan bahis oynayarak para kazanmayı meslek haline getirmiş durumda. Bahis sektörünün bel kemiğini spor oyunları oluştururken, en büyük pazar futbola ait.

Bahis sektörünün en popüler alanı futbol. Futbol bahislerinde dönen para milyarlarca dolarla ifade ediliyor. Futbol dünya çapında inanılmaz ilgi gören bir alan. Futbolu günü gününe takip eden, maç sonuçlarını düzenli olarak kontrol eden izleyici sayısı çok fazla. Dolayısıyla , birçok insan futbola olan ilgisini ve bilgisini paraya çevirmek istiyor. Böylece hem zevk aldığı şeyi iyi bir şekilde takip ediyor, hem de bu işten para kazanma fırsatını elde ediyor.

Batıda 1930’lu yıllara dayanan futbol bahis sektörü, bizde çok yeni. İş resmiyete dökülmeden, yani ilk yasal bahis oyunu İddaa kurulmadan önce bu iş yasadışı şekilde yapılıyordu. İddaa’nın hayatımıza girmesiyle birlikte işin çehresi birden değişti. İnsanlar bu oyunu inanılmaz bir şekilde benimsediler. Her caddeye bir İddaa bayisi açıldı. Gazeteler haftanın bazı günleri çeşit çeşit “İddaa’da kazandıran” ekler yayınlamaya başladı. Televizyonlarda bununla ilgili programlar yapılmaya başlandı. Bu inanılmaz ilgi sonucunda Türkiye 8 milyar dolarla, “devlet eliyle oynatılan” bahis liginde dünyada 3.lüğüne yerleşti. İddaa Genel Müdür Yardımcısı Kerem Ertan, Türkiye’deki potansiyele dikkat çekiyor ve 2004 yılında faaliyete geçen İddaa’nın her yıl beklentilerin yüzde 25 üzerinde büyüdüğünü belirtiyor.

İddaa

İnternet kullanımının yaygınlaşması da bahis pazarını büyüten en önemli etkenlerden biri oldu. Eskiden sadece büfelerden yapılabilen bahisler, artık birkaç dakikada oturduğunuz yerden bahis siteleri aracılığıyla yapılabiliyor. İnternette bu alanda yayın yapan site sayısı hayli fazla. Bu siteler para yatırma ve para çekme konusunda müşterilerine kolaylık sağlayarak, bahis oranlarını yüksek tutarak birbirine üstünlük kurmaya çalışıyor. Türkiye’de kredi kartına sahiplik oranının yüksek olduğu düşünüldüğünde sanal bahise olan ilginin bir diğer nedeni daha ortaya çıkıyor. Ayrıca verdikleri yüksek bahis oranları da bu siteleri cazip hale getiriyor. Bu yüksek oranların, sanal bahis şirketlerinin vergi vermemesinden kaynaklandığını söylemeye gerek yok sanırım. Türkiye’de sanal bahis oynatmak kanun dışı olduğu için bu siteler genellikle İngiltere, Kıbrıs ve Malta kaynaklı çalışıyorlar. Sanal bahis olayı rakamlarla incelendiğinde durum çok daha rahat gözlemlenebiliyor. Betsson, Bwin ve Betfair gibi bahis siteleri her gün onbinlerce kullanıcı tarafından ziyaret ediliyorlar. Betfair web sitesi yöneticisi Mark Davies, üçüncü yılına giren web sitesine günde 75 bin bahisçinin geldiğini, yoğun saatlerde dakikada 12 bin bahis kabul ettiklerini belirtirken, bu rakamların geçen seneye göre 10 kat arttığını söylüyor. Yabancı bahis şirketleri Türkiye’deki potansiyeli fark ederek, sitelerine Türkçe dil seçeneği ekliyor. İçişleri Bakanlığı’nın verilerine göre 400 bin Türk sanal kumar oynuyor. Beteurope’un kayıtlı Türk üye sayısı 150 bin civarında. Online bahis sektörünün en önemli gelir kaynağını İngiliz bahisçiler oluşturuyor. Araştırmalara göre İngilizlerin %75’i sanal bahis şirketlerine para yatırıyor.

Bahis şirketleri oynattıkları bahisler üzerinden kulüplere de belli miktarlar ayırmak zorundalar. Para dağılımı, kulüplerin bahis popülaritesine göre belirleniyor. Yani sizin herhangi bir takım üzerine yaptığınız bahisten, o takım da kar elde ediyor. Bu bağlamda bahis sektörünün mali yönden kulüpleri desteklediğini söyleyebiliriz. Sektörde dönen para çok büyük miktarda olduğu için maça etki eden ufak faktörler, çok belirleyici birer rol üstleniyor. Bu bağlamda futbolcuların maçta yaptığı olumlu ya da olumsuz hareketler büyük paraların el değiştirmesi demek. Son dünya kupasında İngiltere’nin David Beckham’ın ayağından gelen bir golle maçı kazanmasının ekonomiye 100 milyon sterlin kazandırdığı bahis şirketleri tarafından açıklandı. Sadece bu örnek bile büyük meblağları tarif etmeye yeter sanırım. Ayrıca, bahis şirketlerinin 2006 yılının ilk altı ayında sponsorluk anlaşmaları ile yapmış oldukları harcamalar 300 milyon sterlini geçmiş durumda.

Son yıllarda bahis ve futbol iyiden iyiye iç içe geçmiş durumda. FIFA başkanı Sepp Blatter bile bahis oynadığını söylemekten çekinmiyor. Bahis olayının bu derece futbolun içine girmesi, futbolun giderek kirlendiği iddialarını da beraberinde getiriyor. Dünyanın değişik yerlerinde birbiri ardına patlayan skandallara bakıldığında durumun vahameti ortaya çıkıyor. FIFA ve UEFA’nın son yıllardaki en büyük sorununu da bu bahis skandalları oluşturuyor. Mesela; geçtiğimiz aylarda Almanya’da yönettiği maçlar için bahis oynayarak şike yapmakla suçlanan hakem Robert Hoyzer, bahis oynadığını itiraf etti. Yine geçen sezon İtalya’da yirmiye yakın futbolcu hakkında şike yaptıkları için soruşturma başlatılmıştı. Birçok ülkenin futbol federasyonu ülke futbollarını bahis skandallarına bulaştırmamak için özel önlemler alıyor. Fransa Profesyonel Futbol Ligi (LFP) yeni aldığı bir kararla, kulüplerin kumar oyunu ve bahis şirketlerinin reklamlarını taşımasını yasakladı Türk futboluna baktığımızda da durumun vahametiyle karşılaşmak mümkün. Gökdeniz Karadeniz’in son dönemde yaşadığı olaylar duruma en çarpıcı örnek. Hatta durum öyle bir hal aldı ki; bazı kulüpler bahis oynadıkları yüzünden oyuncularını kadro dışı bırakıyor veya sözleşmesini feshediyor.

Türkiye Süper Ligi’ndeki şike ve rüşvet iddiaları yabancı bahis şirketlerini de tedirgin ediyor. Avrupa basınında yer alan Türk futbolunun mafya batağına saplandığı şeklinde yorumlar bahis şirketlerini daha dikkatli olmaya yöneltiyor. Intertops adlı şirketin yöneticisi Detlef Train, ”Belirli liglerde dikkatli hareket ediyoruz. Türk Ligi ile ilgili olarak en fazla 500 Euro’luk bahis kabul ediyoruz. Alman Ligi’nde ise 2000 Euro’ya kadar bahis alıyoruz.” diyor.

Genel olarak bahis sektörüne baktığımızda, futbola aktarılan nakit miktarını ve futbola artan ilgiyi olumlu gelişmeler olarak görebiliriz. Ama bahis oyunlarının alışkanlık yapıcı özelliği düşünüldüğünde olaya biraz daha dikkatli yaklaşmak gerekiyor. Bu konuda kişisel tavsiyem bahis oynanacaksa, küçük miktarlarla eğlence için bahis yapmaktır…

Not: Yazının orjinalini 2008 yılında bir pazarlama dersi projesi için yazmıştım, bu yüzden istatistikler geçen seneye ait. Yine de umuyorum ki okuyucuya fikir verir.

Yazan: M. Seyfettin Akbel

Related posts:

1. Sponsorun Futbolu

Ronaldinho elinde feneri ile...

80’lerin sonu itibariyle futbolun globalleşme ve endüstrileşmeye başlamasının sonucu futbol kulüplerinin en önemli gelir kaynaklarından biri haline geldi sponsorluk gelirleri.

Peki neydi bu sponsorluk kavramı?

Bir kurum veya kuruluşun bir sporcuya, kulübe, organizasyona, spor tesislerine yaptığı yatırımı spor sponsorluğu olarak değerlendiriyoruz. Birçok büyük şirket bireylerin bilinçaltında var olmak, belli bir imaj yaratmak veya imajını güçlendirmek için sponsorluk alanında yatırımlar yapıyor. Böylece yaptığı bu yatırımlarla rakiplerine karşı belli bir avantaj kazanıyor ve marka değerini arttırıyor. Günümüzün endüstrileşmiş futbolunda fast-fooddan teknolojiye, bankacılıktan spor ürünleri üreten birçok firmaya kadar çoğu markanın sponsorluk yatırımları yaptığını görüyoruz.

Futbol sektörünün sponsorluk gelirlerinden elde ettiği tutar 8.5 milyar dolar civarında. Bunun 3 milyar dolarlık bir bölümü, dünyada ekonomik açıdan futbolun en büyük pazarı olan Avrupa’ya ait. Verileri incelediğimizde bu gelirin %50’sinin beş büyük ligde (İngiltere, İspanya, Almanya, İtalya, Fransa) oynayan takımlara, geri kalan %50’nin ise diğer 47 UEFA üyesi ülkenin takımlarına gittiğini görüyoruz.

Sponsorluk gelirlerindeki bu uçuruma baktığımızda ise futbol kalitesi ve dolayısıyla dünyanın her yerinden büyük liglere gösterilen ilgi karşımıza çıkıyor. Dolayısıyla, firmaların markalaşabilmiş, uluslararası üne sahip olan, yani globalleşmiş kulüplere yatırım yaptığını görüyoruz. Zirveye baktığımızda FC Chelsea, Bayern Munich, Real Madrid, Barcelona ve Manchester United gibi global markaları görüyoruz. Güncel sponsorluk anlaşmalarına baktığımızda ise sponsorluk ücretlerinin daha da arttığını görüyoruz. Mesela Arsenal’in Emirates ile imzalanmış 100 milyon sterlin değerinde bir anlaşması var.

Sponsorluk sadece kulüpleri değil, dev organizasyonları da kapsıyor. Dünyanın en büyük futbol organizasyonu Dünya Kupasına baktığımızda karşımıza kulvarları çok farklı olan 21 dev sponsor firma çıkıyor. Coca-Cola, Adidas, MasterCard, Hyundai, McDonalds, Gillette, Yahoo, Philips gibi birçok firmanın yaptığı yatırımın 650 milyon dolar olduğu konuşuluyor.

Bu büyük yatırımların firmalara sağladığı kazançlar ise gerçekten çok büyük. Sponsorluk yatırımları sayesinde dünyada 3 milyar insana imajlarını tanıtıp, tanınırlıklarını arttırıyorlar. Bu da satış oranlarında önemli bir yükselme demek. Bu imaj çalışmalarına en büyük örnek şüphesiz Coca-Cola. Yapılan anketlerde Dünya Kupası denince her 100 kişiden 51’inin aklına Coca-Cola geliyor. Buna sebep olan en büyük neden, Coca-Cola’nın 72 yıldır Dünya Kupasının resmi sponsoru olması. Coca-Cola yöneticileri elde ettikleri büyük karın farkında olmalılar ki, en azından 2022 yılına kadar Dünya Kupası’nın resmi sponsorluğuna devam edecekler. Diğer bir örnek ise Adidas. Adidas 8 yıllık bir sürede Dünya Kupası sponsoru olmak için 350 milyon dolar ödeyecek. Fakat Adidas yöneticisi Thomas van Schaik, buna değdiği görüşünde. Schaik, ”90 dakika bir ürünümüzü, sahadaki topu televizyonlarda seyrettiriyoruz” diyor. Sahayı çevreleyen reklam panoları, futbolcuların ayakkabıları ise işin cabası. Dünya Kupası resmi futbol toplarını üreten Adidas, 2002 yılında bu toplardan 6 milyon adet satmış. 2006 yılındaki satış miktarları ise 15 milyon civarında. Bu da yaptığı yatırımların kendisine dönüşü demek.

Ronaldo elinde motor yağı ile...

Bir de futbolcularla imzalanan kişisel sponsorluk anlaşmaları var. Tabi ki bunun bedava malzemeden ibaret olduğunu düşünmek yanlış olur. Firmalar büyük paralar ödeyerek oyunculara sponsor oluyor, onlara reklam kampanyalarında yer veriyor. Bu alanda akla ilk gelen isim şüphesiz ki başlı başına bir marka olan David Beckham. Beckham sadece bir futbolcu değil, aynı zamanda günümüz modasının en önemli ikonlarından birisi. Son yıllarda eski formunda olmasa da hala çok kazanıyor. Son birkaç seneye baktığımızda ise sektörde marka değeri artan isimler Christiano Ronaldo, Fernando Torres, Zlatan Ibrahimovic, Lionel Messi gibi yıldızlar. Değişik sektörlerden markaların kampanyalarında boy gösteren bu yıldızlar, sahada olduğu kadar ticari alanda da rekabet içinde.

Adidas'ın futbol ürünleri ve Beckham

Futbolcularla yapılan anlaşmalar, bildiğiniz gibi saha içinde firmanın ürünlerini kullanmaktan ibaret değil. Firma, oyuncunun saha dışı davranışlarından fiziksel imajına kadar birçok noktada belirleyici rol oynuyor. Hatta oyuncunun başka bir kulübe transfer olmasında aracılık etme görevini de üstleniyor. Zamanında, David Beckham’ın Real Madrid’e transferinde Adidas’ın etkisi uzun süre konuşulmuştu.

Dönüp Türkiye’yi incelediğimizde ise, sponsorluk kavramının bizde eskilere dayanmadığını ve yeni yeni geliştiğini görüyoruz. Türk futbolundaki sponsorluk pastasına baktığımızda büyük payın 3 büyüklere gittiğini görüyoruz. 65 milyon dolarlık bu pastanın %30’u bu kulüplere gidiyor. Zirvede 8.5 milyon dolarla Fenerbahçe var.

Turnuva ve lig bazında sponsorluklar incelendiğinde ise son yıllarında önemli gelişmeler mevcut. Türkiye 1. ligi, 1999-2000 sezonundan beri çeşitli firmaların isimleri altında oynanıyor: Telsim 1. Ligi, Turkcell Süper Lig vb… Türkiye Kupası ise birkaç sezondur Fortis’in sponsorluğu altında Fortis Türkiye Kupası şeklinde oynanıyor. Bu sponsorlukların Türk futbolu için çok önemli bir mali destek olduğu ise yadsınamaz bir gerçek.

Büyük sponsorluk gelir elde etmenin yolu uluslararası vizyon ve ciddi anlamda markalaşma olduğu için, Türk futbolu bu büyük pastadan yeterince pay alamıyor. Bu alanda bizim için başarının sırrı birbirini besleyen iki kavramda: Futbolda başarı ve mali güç.

Avrupada ülkeler bazında sponsorluk gelirleri (M $)

Sonuç olarak sponsorluk kavramını genel olarak değerlendirdiğimizde futbol ve iş dünyasının çok büyük kazançlar sağladığını görüyoruz. Sponsor firmalar, imajlarını milyarlarla ifade edilen çok geniş kitlelere ulaştırıyor; futbol dünyası ise kulübünden oyuncusuna milyarlarca dolar gelir elde ediyor. Sponsorların futbolda kapitalizm rüzgarıyla amatör ruhu öldürüp oyun kalitesini düşürdüğü şeklinde birçok görüş olmasın rağmen, sponsorluğun futbol sektörüne yaptığı mali katkı çok büyük.

Kaynaklar: www.verkac.org / www.sponsorluk.gov.tr

Yazan: M. Seyfettin Akbel

Related posts:

1. Bahse Girerim, Bahis Sektörü Büyüyor!
2. Spor Yazarlarının B12 Vitamini Eksikliği