Basketbolun Tarihi

Bill Russel ve Wilt Chamberlain

Tüm dünyada beğeniyle izlenen ve oynanan basketbol, futbolun egemen olduğu ülkemizde ev sahibi olduğumuz Eurobasket 2001 turnuvasıyla hak ettiği ilgiyi kazanmaya başlamıştı. 2000′li yılların başına kadar sadece kısıtlı bir kesimin ilgili olduğu basketbol, günümüzde Türkiye’de futbolun ardından ikinci en popüler spor.

Peki basketbol ne zaman ve nasıl ortaya çıktı? Basketbola benzeyen en eski örnek Aztekler`in duvarlarında bulunan delikli çıkıntıların aralarından cisimleri geçirmek üzerine yaptıkları yarışmalardır. Diğer örnek ise Kızılderililer`in geliştirdiği bir spordu.

Günümüz basketbolu ise Amerikan Futbolu, Beyzbol ve Atletizm sporları ile uğraşan sporcuların, kış aylarında kapalı alanlardaki antrenmanlarında sakatlanmalarını engelleme fikri ile ortaya çıktı. 1891 yılında ABD’nin Massachusettes eyaleti Spiringfield Genç Erkekler Hıristiyan Birliği (YMCA)Eğitim Okulu’nda beden eğitimi öğretmeni olan James Naismith salonda tahtadan yaptığı sepetlere oyuncuların topu göndermesini amaçlayarak basketbolun temellerini attı. Takımlar 7 oyuncudan oluşuyordu ve maç da 20′şer dakikalık 3 periyot üzerinden oynanmaktaydı. Oyunu sınırlayan 13 kural vardı. Kısa bir sürede Amerikalı sporseverler tarafından benimsenen basketbol, ülkenin en popüler sporlarından biri haline geldi.

1900 yılından bir takım

Basketbolun Avrupa`ya taşınması ise savaş yıllarını kapsar. Aslında Yaşlı Kıta’da ilk basketbol denemesi 1893 yılında Paris’te olmuşsa da savaş yılları, basketbolu Avrupa’ya tanıtan dönemdir. Savaş yıllarından sonra da basketbol -aynı Türkiye’de de olduğu gibi- futbolun ardından en popüler spor olarak oynanmaya ve izlenmeye başlandı. Savaş yıllarında Avrupa’ya yerleşen basketbol, Avrupa`dan sonra da rotasını Afrika`ya ve Uzakdoğu’ya çevirmiştir.

Basketbolun küreselleşmesinde ABD’deki 1904 St. Louis Olimpiyatları`nın rolü büyüktür. 1897′de erkeklerde ve 1900 yılında bayanlarda, ABD basketbolda ulusal turnuvalar düzenlemeye başlamıştı. 1904 olimpiyatlarında da basketbolu, olimpiyatlara katılan herkese tanıttılar. Olimpiyatlardaki tanıtım amacına ulaştı. 1913 yılında Uzakdoğu’da da müsabakalar düzenlenmeye başlandı. 1891 yılında oluşturulan bu spor, 15 yıl içinde Çin, Hindistan, Avusturalya, Kuzey Amerika ve Fransa başta olmak üzere, küresel bir spor dalı olmuştur.

Basketbolun babası

Basketbol tabii ki James Naismith`in yarattığı haliyle kalmadı. Oyunun akışını değiştirmek, hızını artırmak ve oyunu oyuncular ile seyirciler için daha cazip hale getirmek için kurallarda değişiklikler oldu. Örnek olarak periyot sayıları ve süreleri, geri pas ve goaltending kuralları, faul sayılarında yapılan değişiklikler gösterilebilir. Kurallarda yapılan bir diğer değişiklik ise hücum süresi kuralıdır. Bu sınırlamanın getirilmesinin ilginç bir öyküsü vardır. 1950`de ABD’deki bir maçta (Fort Wayne Pistons-Minneapolis Lakers maçı) Pistons takımının galibiyet adına tüm maç topu kendi aralarında dolaştırması ve attıkları son saniye basketi ile maç 19-18 biter. Fort Wayne Pistons istediği galibiyete ulaşmıştır; ancak basketbol ve seyir zevki adına sahada hiç bir şey yoktur. Bu çerçevede hücum süresi ilk olarak Amerika’da, daha sonra Avrupa ve basketbol oynanan diğer ülkelerde kural haline gelmiştir. Yapılan tüm değişkliklerle basketbol günümüzdeki heyecan verici, eğlenceli ve rekabetin bolca yaşandığı güzel bir spor dalı haline gelmiştir.

Küçük bir bilgi daha! Basketbolun ilk yıllarında, bir oyuncu olan Chuck Taylor, bir ayakkabı firmasına giderek ayaklarındaki ağrılardan şikayet eder. Ayakkabıların bilek kısmına destek fikri ile gelen Chuck Taylor, ABD’yi karış karış gezerek hem basketbolu hem de bu ayakkabıyı tüm kitlelere tanıtmıştır. 1920′lerin başında yapılan bu tanıtımların odağındaki ayakkabı ise bugün de gençler arasında oldukça popüler olan, zaman zaman ise sadece belirli bir kesimin giydiği, sonra tekrar bir akımla herkesin satın aldığı Converse All-Star!

Benzer yazılar:

1. Bunlar Çok Seri : Basketbol Üzerine
2. NBA Tarihi-Bölüm 2
3. NBA Tarihi -1
4. Türkiye’de Draft Sistemi Olsa…
5. Üzücü Ayrılık: Şimdilik Hoşçakal Iverson